Balıkla Beraber Turşu Yenir Mi?
Bazen yaşam, basit bir yemek tercihi kadar derin olur, değil mi? Örneğin, bir gün “Balıkla turşu yenir mi?” diye bir soruyla karşılaşırsınız. Sadece bir soru değil, bir yaşam tarzı meselesi gibi görünüyor. İzmir’de yaşayan, sürekli arkadaş ortamlarında espri yaparak kaybolan ama derinlerde içsel bir felsefi hesaplaşma yapan bir adam olarak, bu soruya gerçekten kafa yordum. Hem de bayağı bir kafa yordum… ve sanırım bu yazıyı yazmamın tek sebebi de bu.
Bir İzmirli Olarak Balık ve Turşu
İzmir’de yaşayan biri olarak, balık ve turşu gerçekten bir kültürdür. Akşam çayı gibi, ekmek arası peynir gibi. Kimileri, “Kardeşim, balıkla turşu ne alaka?” dese de, kimileri de çoktan bu eşsiz kombinasyonu evde ve hatta dışarıda denerken, “Ne var bunda? Bu işin bir mantığı var!” diyecektir. Ama bir yandan da şüphelerim var. O yüzden sizinle bir “İzmirli felsefesi” yapmaya karar verdim.
Hadi gelin, birlikte bu ilginç ikiliyi inceleyelim ve sonunda “balıkla turşu yenir mi?” sorusunun cevabını, belki de kaybettiğimiz bir parçayı bulacak şekilde arayalım.
“Yenmez!” Diyecek Birini Buldum, Ama Söz Konusu Balık Olunca…
Geçen akşam arkadaşım Mehmet’le oturuyoruz, önüme bir tabak balık geldi. Benden beklenenin aksine, ben hemen turşuyu ekledim. Onu da ne diyecek diye çok merak ediyorum, çünkü daha önce balık ve turşu ile ilgili sürekli espriler yapıyordu.
Mehmet: “Yahu, turşu ve balık nedir? İkisini bir arada nasıl yiyorsun?”
Ben: “Aaa, sen de mi? Balıkla turşu yenmez mi?”
Mehmet (şaşkın bir şekilde): “Yenir de, ama biraz garip değil mi? Yani, balık dediğimiz şey deniz mahsulü, turşu ise o kadar asidik ki… bunlar birbirini nasıl tamamlasın ki?”
Ben (kendi kendime): “Tamam Mehmet, bir dakika, dur… Bu soruyu çözmeliyim!”
İşte bu noktada başladı düşünme sürecim. Hani insanın aklından bir soru geçer ve birden o soru tüm yaşamını değiştirebilir. Şimdi ben de bu soruyla kendi içimde bir hesaplaşmaya başladım: “Balıkla turşu yenir mi?”
Balığın Çıkış Noktasına Gidiyoruz: Asidik Bir Karışım!
Şimdi konuyu biraz daha ciddiye alalım. Balıkla turşu gerçekten de garip bir kombinasyon gibi görünüyor. Balık, aslında denizin içinde yaşarken, etin en taze haliyle tabiri caizse “doğallığını” kazanıyor. Öte yandan, turşu… O asidik, ekşi lezzet, fermente olmuş, zamanla gelişen bir tat. İkisini bir arada düşünmek bile, önce insanı rahatsız edebilir. Bu kadar güçlü tatlar, birbirini nasıl tamamlar?
Ama bir İzmirli olarak, ben her şeyi denemeyi seviyorum. Balık, denizin kokusu, tuzu, meyve gibi bir lezzet sunarken; turşu da ona ekşi bir ekleme yaparak, tatları bir arada bulundurmak, aslında hayatın kendisi gibi… Bazen birbirine zıt şeyler bir arada olursa daha anlamlı hale gelir.
Peki, bu ikiliye bir şans vermek ne kadar tehlikeli olabilir?
Bunu bir düşünelim: Balık ve turşu, aslında birlikte bir dansa başlıyorlar. Balık, taptaze doğallığıyla, turşunun ekşiliğine karşı koyuyor. Aynı zamanda, turşu da balığın tuzlu lezzetini dengelemeye çalışıyor. Tıpkı, bir grup arkadaşın birbirine ters olmasına rağmen iyi anlaşması gibi.
Bir de şu var: Kimi insanlar her konuda muhafazakardır, yani balığı balık, turşuyu turşu, pilavı pilav olarak sevdikleri için “balıkla turşu yenir mi” sorusunun cevabını kesinlikle “YENMEZ!” diye verirler. Ama ben, her zaman biraz daha farklı düşünüyorum. Hayatın ta kendisi, bence bazen balıkla turşu gibi olmalı. Herkes aynı yolda yürüyemez; bazen ters yönde gitmek gerekir.
Biraz İroni, Biraz Mizah
Bazen düşüncelerim öyle garip yerlere varıyor ki, sormadan edemiyorum: “Acaba balıkla turşu yememek, hayatı basitleştirmek, risk almamak mı?” Yani, her şeyin “olduğu gibi” kalmasını isteyenlerin hayatta da hep aynı şeyleri yapmaları gibi. “Bu kadar net bir şey varken neden değiştireyim ki?” diyebilirsiniz, ama ben hep derim ki: “Hayatta kesin cevaplar yoktur.”
Geçenlerde bir arkadaşım, Instagram’da balıkla turşu yediği fotoğrafı paylaşmış. Hemen bir yorum yazdım: “Süper! Bunu kim buldu? Balıkla turşu devrimini gerçekleştiren kişi kimdir?” O an anladım ki, insan bazen basit şeylere büyük anlamlar yükler. Yani, balıkla turşu yeme eylemi aslında o kadar derin bir simge olabilir. Kim bilir? Yarın belki bir kitap yazılır: “Balıkla Turşu: Zıtlıkların Sentezi”.
Balıkla Turşu Yenir Mi? Bence Olur!
Sonuçta, evet, balıkla turşu yenir. Hem de gerçekten, bu ikili birbirini tamamlayan bir uyum yakalar. Tabii ki biraz cesaret gerekiyor, çünkü sıradan biriyseniz, belki “balık ve turşu?” sorusu kafanızda devasa bir soru işareti bırakabilir. Ama denemek gerek. Bir şişe rakı, yanında bir parça balık ve turşu, bu hayatta belki de tatmak isteyebileceğiniz en garip ama en keyifli kombinasyon olabilir.
Arkadaşlar, hayat her zaman düz bir yol değil. Bazen turşu ve balığı bir araya getirdiğinizde, belki de “bunu düşündüm mü” demeniz gerekmiyor. Belki de en güzel şey, bazen bir şans daha tanımak, tatların ve duyguların kesiştiği o noktada gerçek anlamı bulmak.
Balıkla turşu, ikisi birbirinden farklı gibi görünse de aslında bir arada yeni bir şey yaratıyorlar. Hayat da öyle değil mi? Farklı ve zıt unsurlar bazen bir araya geldiğinde harika bir uyum oluşturur. Kim bilir, belki bir gün bu yazıyı okuyan birisi, “Balıkla turşu yedim ve hayatım değişti!” der. İşte o zaman benim de bir kahve içip “Evet, bu yazıyı yazmıştım” diye düşünüp gülümsediğim an olur.