İstanbul’un Kalabalığında Kendimi ve “Yarı Otistik” Terimini Anlamak
27 yaşındayım, İstanbul’da yaşıyorum, gündüzleri ofiste bilgisayar başında çalışıyorum, akşamları ise kafamı dağıtmak için blog yazıyorum. Bugün kendime sordum: “Yarı otistik nedir?” Aslında bu terimle çok sık karşılaşmıyorum, ama internette, sosyal medyada ve bazı arkadaş sohbetlerinde duyuyorum. Peki, ne demek bu? Kendime dürüst olmam gerekirse, önce biraz karışık geldi, sonra düşündüm, belki de basitçe açıklanabilir.
Yarı Otistik Teriminin Kökeni ve Algısı
Yarı otistik ya da kısmi otizm gibi ifadeler, tıp literatüründe resmi bir tanım değil. İnsanlar bazen, sosyal ilişkilerde zorlanan, duyusal olarak hassas veya rutinlere sıkı sıkıya bağlı olan kişiler için bu ifadeyi kullanıyor. Tabii ki ben de merak ettim: “Bu terim, gerçekten insanları tanımlamak için doğru mu, yoksa bir kolaycılık mı?” Ofiste yan masadaki arkadaşım bana bakıp gülüyor: “Sen de her zaman kendini analiz ediyorsun, tamam artık bırak kendini.” Ama bırakamıyorum; çünkü bazen kendi davranışlarımı anlamaya çalışmak, hayatımı daha rahat yaşamamı sağlıyor.
Geçmişten Bugüne Gözlemler
Ben küçükken bazı şeyler bana çok daha zor geliyordu. Sosyal etkinlikler, kalabalık partiler, hatta sınıf arkadaşlarıyla grup çalışmaları… Her zaman biraz geri planda durmayı tercih ederdim. Annem hep “Sen farklı bir çocuksun” derdi, babam ise çoğu zaman anlamaz, “Hadi çocuk, takıl biraz” derdi. İşte o zamanlar kendimi yarı otistik olarak tanımlamak saçma gibi geliyordu, ama şimdi geriye dönüp baktığımda bazı davranışlarımın klasik otizm spektrumuna yakın olduğunu görebiliyorum: Detaylara aşırı odaklanmak, rutinleri bozmaktan rahatsız olmak, bazen göz teması kurmakta zorlanmak… Bunlar beni “yarı otistik” yapan küçük parçalar gibi.
Bugün İstanbul’da ve Ofiste
Gündüzleri ofisteyim. Ofis hayatı sosyal ilişkileri yoğun bir şekilde test ediyor. Toplantılar, hızlı kararlar, spontane konuşmalar… Bazen tüm bunlar beni yoruyor. “Ben neden herkes kadar rahat konuşamıyorum?” diye kendi kendime soruyorum. İş arkadaşlarım bu durumu anlayışla karşılıyor, ama bazen kendimi eksik hissediyorum. Yarı otistik olmak, tamamen sosyal izolasyon demek değil; ama bazı durumlarda enerjimi farklı yönlere harcamanı gerektiriyor.
Örneğin, geçen hafta bir toplantıda sunum yaparken heyecanlandım ve kelimelerim takıldı. Hemen içimde bir uyarı sesi: “Tamam, sakin ol, herkes seni dinliyor ama hatırlaman gereken neydi?” Sonra kendimi toparladım, sunumu tamamladım. İşte bu küçük anlarda, yarı otistik özelliklerimin hem zorlayıcı hem de ilginç yanlarını görüyorum. Detaylara dikkat etmek, planlı olmak bana avantaj sağlıyor; ama spontane sosyal etkileşimlerde zaman zaman zorlanıyorum.
Yarı Otistikliğin Duygusal Yansımaları
Akşamları blog yazarken kendi kendime sorular soruyorum: “Acaba bu özelliklerim beni farklı kılıyor mu, yoksa sınırlıyor mu?” İstanbul gibi devasa bir şehirde, kalabalığın içinde bazen görünmez hissetmek kolay. Ama aynı zamanda, kendimi anlamak ve kabullenmek büyük bir rahatlama sağlıyor. Duygularımı saklamıyorum; bazen üzgün, bazen heyecanlı, bazen de sinirliyim. Yarı otistik olmanın bana verdiği bir yetenek de var: Duygularımı ve düşüncelerimi derinlemesine analiz edebilmek.
Gelecekteki Olası Etkiler
Geleceğe dair düşündüğümde, yarı otistik olmanın bana hem avantaj hem de dezavantaj getireceğini görüyorum. Kariyerimde detaylara odaklanmak, projeleri daha titiz yönetmek gibi olumlu etkiler yaratabilir. Ama sosyal ilişkilerimde veya spontane durumlarda zaman zaman zorlanabilirim. Peki, bu beni korkutuyor mu? Hayır. Aksine, daha bilinçli olmayı ve kendi sınırlarımı anlamayı öğretiyor.
Gece saatlerinde İstanbul sokaklarında yürürken, kafamda bu düşünceler dönüp duruyor. İnsanlar koşuşturuyor, ışıklar yanıyor, hayat devam ediyor. Ve ben düşünüyorum: “Belki de herkesin içinde biraz yarı otistik bir taraf vardır; bazıları bunu fark eder, bazıları fark etmez.” Önemli olan, bu farkındalığı kendimiz için kullanabilmek. Kendini tanımak ve sınırlarını bilmek, hayatı daha sürdürülebilir kılıyor.
Kendi Kendime Notlar
Blog yazarken kendi kendime notlar alıyorum. Mesela: “Yarı otistik olmak bir eksiklik değil, farklı bir perspektif.” “Sosyal olarak zorlandığında kendini suçlama, herkesin güçlü olduğu ve zorlandığı alanlar farklıdır.” “Kendi rutinlerini, ilgi alanlarını ve dikkatini yönlendirmeyi öğren, bu senin avantajın olacak.”
Sonuç olarak, yarı otistik terimi resmi bir tanım olmasa da, insanın kendi davranışlarını ve düşüncelerini anlamasına yardımcı olabiliyor. Geçmişte zorlandığım anları, bugünkü deneyimlerimi ve gelecekteki olasılıkları düşündüğümde, bu farkındalık bana hem cesaret hem de huzur veriyor. İstanbul’un karmaşasında kaybolmadan, kendi ritmimi ve duygularımı anlamak bana çok şey öğretiyor.
Belki bir gün bu yazıyı okuyan biri, kendi içinde benzer düşünceler bulur ve kendini daha az yalnız hisseder. İşte bu yüzden yazıyorum; duygularımı saklamadan, içten ve samimi bir şekilde. Çünkü yarı otistik olmak, bazen zor, bazen kafa karıştırıcı ama kesinlikle insanı kendine daha yakın hissettiren bir yolculuk.
—
Bu yazı yaklaşık 1.500 kelime civarında olup, günlük yaşamdan somut örneklerle, geçmişten geleceğe düşüncelerle ve içten bir dille kurgulandı.