Aşurelik Buğday ve Yarma Aynı Şey midir?
Bir Kayseri Gününde Duygularla Yüklü Bir Hikâye
—
Kayseri’nin sabahları bir başka olur. O kadar berraktır ki, sanki tüm dünya bir nebze daha yavaş işler, her şey daha sakin ama bir o kadar da derindir. Bazen öyle bir hisse kapılırım ki, kendimi bu şehre ait hissederim. Her köşe başı, her dar sokak bana bir şeyler anlatır. Hani bazı şehirler vardır, insanın ruhuna işler, her adımında başka bir hatıra bırakır. Kayseri de işte o şehirlerden biri. Her köşe başında bir anı, her sabah kahvesinde bir hüzün barındırır.
Geçen hafta, bir sabah, annem evde aşure hazırlamak için beni çağırdı. “Gel, buğdayı haşladım, yarma da vardı, hemen al,” dedi. Başta kafam karıştı. “Aşurelik buğdayla yarma aynı şey mi?” diye düşünmeden edemedim. Ama tabii, annem bunu bana anlatmakla vakit kaybetmedi. O kadar alışmışım ki, her şeyin bir adı, her şeyin bir sebebi var. Yarma mı, buğday mı, ne fark eder ki? Fakat bazen sorular, cevabını bilmediğimiz şeylere dair bir boşluğu işaret eder. O an da öyle oldu.
Bir Kayseri Sabahında Yarma ve Aşurelik Buğday
Bütün yaz boyunca Kayseri’nin o içimi ısıtan sabahlarını hatırladım. Annem, gözlerinin derinliğinde bir başka dünyayı taşıyarak, mutfakta birkaç çeşit buğdayı karıştırıyordu. Bazen mutfağın etrafında dolanırken, aşure yapmanın o kadar özdeşleşmiş bir ritüel olduğunu hissederim ki, annemin elleri, yılların tarifini takip eder gibi çok doğal hareketlerle karıştırıyor her şeyi. Ama bir soru vardı, beni huzursuz eden. Yarma ve aşurelik buğdayın farkını bilemiyorum.
Bir bakıma, bu tür şeyler, bizim çocukluk zamanlarımızla bağdaşıyor. Annemle, hep küçük bir çocukken mutfakta oturur, her zaman daha az tanıdık gelen şeylere karşı bir merak duyardım. Yarma dediği şeyin aslında ne olduğunu tam olarak öğrenememiştim. Ama aşurelik buğdayla karşılaştırıldığında, bir fark vardı tabii. Yarma, buğdayın biraz daha fazla işlenmiş haliydi ve ona aşurelik buğday kadar dokunulmaz bir dokunuş yapılmazdı. Ne de olsa, her ikisi de mutfakta farklı bir öykü anlatır.
Benim içimde ise bu iki malzeme arasında bir karşılaştırma yapmaya yönelik bir başka duygu vardı: belirsizlik. Yarma ve buğdayın birbirine karıştığı, ama bir o kadar da kendi başına var olma çabası gibi. Annemin yemek yaparken, o kadar ustaca hareket eden elleriyle hazırladığı her şeyin, her malzemenin, her dokunuşun bir anlamı vardı.
Yarma ve Aşurelik Buğdayın Arasındaki Fark, Bir Anlamın Peşinde
Bir yandan da bir şeylerin zamanla değiştiğini, her şeyin ne kadar iç içe geçtiğini düşünüyorum. Ne kadar istemesem de, bir şeylerin dönüştüğünü fark ediyorum. Bu soruyla, kendimi bir çocuğun masumiyetine yakın hissettim, sanki kaybolan bir zaman diliminden başka bir dünyaya geçiyordum. Buğday ve yarma arasındaki fark, belki de geçmişle şimdi arasındaki farktır.
İçimde bir hayal kırıklığı var. Belki de hep bildiğimiz, kaybettiğimiz ya da kaybetmek üzere olduğumuz eski tarifler, kaybolan tatlar gibi. Bir an durup, “Neden bu kadar takıldım ki?” diye düşündüm. Ama sanırım sadece bir soruya değil, hayatın küçük detaylarına, geçmişin her izine takılıp kalıyoruz. İnsan bazen, kaybolan şeylerin ardında ne olduğunu merak eder.
O gün, annemle birlikte mutfakta aşureyi hazırlarken, buğday ve yarma arasındaki farkı anlamak, hiç de önemli değildi. Ama bir şeyin farkına varmıştım: Ne olursa olsun, yemekler, insanlar, anılar… Hepsi bir araya geldiğinde, bir tür varoluşsal anlam kazanıyordu. Yarma ya da aşurelik buğday… Bunların hepsi, yaşamın karmaşasında birer minik parça.
Bir Kayseri Akşamında Gökyüzüyle Konuşan Duygular
Akşam oldu. Mutfakta yine annemin elleri, tencerede kaynayan buğdayla bir şarkı gibi bütünleşmişti. Pencereyi açtım ve dışarıdaki soğuk Kayseri havası burnuma çarptı. Bir anda içimde bir boşluk oluştu. Annemin aşureyi yaparken bir hisse kapıldım. Sanki her şey bir birine çok yakın ama bir o kadar da uzak. Sanki zaman, bir nehir gibi akar ama bazen durur, anlam kazanır. Yarma ve aşurelik buğday arasındaki fark, tam olarak neydi? Gerçekten bu kadar mı önemsizdi?
Annemin mutfaktan yükselen şarkı gibi sesini duydum: “Hayat böyle işte, her şey bir arada… Ama bazen bir şeylerin farkına varmak, seni daha derine götürür.” Ve birden anladım: Yarma ve aşurelik buğday, ikisi de kendi yolunu bulmuş, kendi varoluşsal amacını taşır. Her biri bir hikâyedir, bir tat. Belki de ne kadar çok sorgulamak, ne kadar çok analiz etmek, insanı ne kadar çok boşluğa sürükler?
Buğday ve yarma arasındaki fark ne olursa olsun, mutfakta geçirdiğimiz anlar, Kayseri’nin o masum sabahları ve annemin tarifleri, bana asıl öğrettikleriyle kaldı. Aşurelik buğday ve yarma, birbirlerinden farklıydılar, ama belki de aynı kalpten çıkıyorlardı.
Ve o an, gözlerimi kapatıp, bir anıma daha sarıldım. O zamanlarda, annemin gülüşüyle mutfakta kaybolan zaman, aslında hiç kaybolmamıştı. Hepsi, yıllar sonra bile bana ait olacak bir hatıra olarak kaldı.
—
Sonuç Olarak: Her Şeyin Bir Amacı Vardır
Aşurelik buğday ve yarma, farklı malzemeler olabilir, ama ikisinin de farklı olmanın bir amacı vardı. Her ikisi de bir bütünün parçasıydı, ve her biri hayatın farklı renklerini, tatlarını taşıyordu. Kayseri’nin sabahları gibi… her biri, kendi içinde bir anlam taşır. Tıpkı biz insanlar gibi. Farklıyız, ama hep birlikte bu dünyada varız. Birinin diğeriyle aynı olmaması, aslında birinin diğerini daha özel kılmasını sağlar.
Ve ben, Kayseri’de 25 yaşında bir genç olarak, hala bir anlam arıyorum. Zamanla fark ediyorum ki, anlam her zaman belirgin olmayabilir. Ama bir soruya takılmak, bazen yeni bir keşif yapmaktan daha derin bir anlam taşır.
Her şeyin bir amacı vardır, belki de…